Strzelba

Strzelbą jest rodzaj broni strzeleckiej przystosowanej do wystrzeliwania pocisków w formie śrutu, loftek lub brenek. Najczęściej jest to broń gładkolufowa zaliczana do broni śrutowej, charakteryzująca się tym, że przewód lufy nie jest gwintowany i nie nadaje pociskom ruchu obrotowego. Ze względu na gładką lufę, strzelba wysyła serię drobnych kulek (śrutu) lub pojedyncze pociski (brenekę), rozpraszając energię na większą powierzchnię, co czyni ją idealną do polowań na ptactwo i drobną zwierzynę na stosunkowo bliskich dystansach.​

Strzelba, podobnie jak inne rodzaje broni palnej, jest regulowana przez art. 7 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, wpadając pod definicję broni palnej jako przenośna broń lufowa miotająca pociski w wyniku działania materiału miotającego. Strzelby gładkolufowe stanowią najpopularniejszy wybór wśród myśliwych i sportowców, szczególnie ze względu na uniwersalność zastosowania. Posiadanie strzelby wymaga odpowiedniego pozwolenia oraz rejestracji u właściwych organów, a jej transport i przechowywanie muszą być zgodne z przepisami bezpieczeństwa określonymi w ustawie o broni i amunicji.​

Popularne strzelby

Niektóre modele popularnych strzelb.

Model	Kaliber	Charakterystyka
Winchester SXP Defender	12/76 Gauge	Strzelba pompkowa, zwiększona pojemność magazynka (7+1), idealna do obrony domu i użytku taktycznego
Mossberg 590A1	12/76 Gauge	Niezawodna strzelba pompkowa, solidna konstrukcja, popularna do polowań i zastosowań taktycznych
Benelli M2	12/76 Gauge	Włoska strzelba samopowtarzalna, najwyższa klasa, doskonała precyzja do konkurencji Trap i Skeet
Browning BLR	12/76 Gauge	Uniwersalna strzelba do polowań, wysoka precyzja, doskonała do ptactwa na średnie dystanse
Beretta 686	12/70 Gauge	Łamana strzelba bokiem, klasyka włoska, wysoka precyzja, idealna do polowań sportowych
Hatsan Optima Suprememax	12/76 Gauge	Samopowtarzalna strzelba myśliwska, uniwersalna, doskonała do polowań na różną zwierzynę
Mossberg 940 Pro	12/76 Gauge	Nowoczesna strzelba samopowtarzalna, szybka, niezawodna, popularna do dynamicznych konkurencji
Fabarm ELOS Hunter	12/70 Gauge	Włoska strzelba łamana, wysoka klasa wykonania, doskonała precyzja do polowań na ptactwo
BOK ARM S8 TAC-X	12/76 Gauge	Taktyczna strzelba pompkowa, zwiększona pojemność, idealna do zastosowań obronnych i sportowych
Huglu XR8 PRO	12/76 Gauge	Zaawansowana strzelba powtarzalna, klasa premium, doskonała do dynamicznego strzelectwa sportowego
Doruk Eternal Advanced	12/76 Gauge	Turecka strzelba pompkowa, niezawodna, wymienne czoki, idealna do polowań i konkurencji, doskonały stosunek ceny do jakości
Mossberg Maverick 88	12/76 Gauge	Ekonomiczna strzelba pompkowa amerykańska, niezawodna, przystępna cenowo, popularna do polowań i treningu
Atrox Standard	12/76 Gauge	Turecka strzelba samopowtarzalna, wysoka niezawodność, nowoczesny design, doskonała do polowań i konkurencji
Aksa Tactical	12/76 Gauge	Turecka strzelba taktyczna samopowtarzalna, wysokiej klasy wykonania, idealna do zastosowań taktycznych i konkurencji
Kral Arms Artemiş Semi-Auto	12/76 Gauge	Turecka strzelba samopowtarzalna, wysokiej jakości, ergonomiczna, doskonała do dynamicznych konkurencji i polowań
Kral Arms Youth	20 Gauge	Turecka strzelba kompaktowa kaliber 20, idealna dla młodszych strzelców i osób o mniejszej budowie, doskonała do nauki

Co to jest 12 GA (wagomiara) w strzelbie?

12 GA (12 gauge lub w polskiej nomenklaturze wagomiara 12) to system określania kalibru broni gładkolufowej pochodzący z tradycji angielskiej i funkcjonujący do dzisiaj na całym świecie. Nazwa "12" odnosi się do historycznego sposobu pomiaru kalibru, opartego na liczbie jednakowych kul z czystego ołowiu, które można odlać z masy jednego funta angielskiego (około 0,4536 kg). W praktyce oznacza to, że luf a strzelby 12 GA ma średnicę wewnętrzną wynoszącą około 18,42-18,53 mm (lub 0,725-0,729 cala), co daje jej średnicę porównywalną do średnicy ołowianej kuli ważącej 1/12 funta. Wraz z numerem gauge podawana jest również długość łuski w milimetrach – na przykład oznaczenie 12/76 informuje, że jest to broń kalibru 12 z komorą nabojową na łuski długości 76 mm, podczas gdy 12/70 to ten sam kaliber dla łusek 70 mm. Można używać mniejszych nabojów w większych komorach.

12 gauge jest najpopularniejszym kalibrem strzelb na całym świecie, zdominowała rynek ze względu na wszechstronność i doskonały kompromis pomiędzy mocą rażenia a możliwością efektywnego noszenia i strzelania. W systemie wagomiara im wyższa liczba, tym mniejszy kaliber – na przykład strzelba 20 GA to średnica kuli ważącej 1/20 funta (około 15,62 mm), a .410 to całkowicie inny system metryczny. W Polsce liczba pocisków kulistych przeznaczonych do strzelby 12 GA mierzy się w miejscu oddalonym o 220 mm od tylnego ścięcia lufy, a strzelby tego kalibru są standardowym uzbrojeniem policji i służb mundurowych, zarówno do zastosowań z amunicją szkoleniową, jak i śrutową czy kulistą.

Czym są i jak używać czoków?

Czoki to zwężenia wylotowe lufy, których głównym zadaniem jest regulacja szerokości wiązki śrutu w zależności od odległości i rodzaju celu. Standardem są trzy rodzaje czoków: Cylinder, Modified oraz Full:

Rodzaj czoka	Oznaczenie	Nacięcia	Zwężenie	Zasięg efektywny
Cylinder	C, Cyl	brak	0,00 mm	do ok. 25 m
Modified	M, MOD	3 nacięcia	0,50 mm	25-35 m
Full	F, FULL	1 nacięcie	0,50 mm	powyżej 50 m

Kiedy używać poszczególnych czoków

Cylinder (C) – czok otwarty, bez zwężenia. Należy go stosować do:

• Strzelania breneką (kulą myśliwską)
• Strzałów śrutem na bardzo bliskie odległości do około 25 metrów
• Polowań w lesie, strzelania na ptactwo z podrywu
• Pędzonych bażantów

Modified (M) – czok średni, najpopularniejszy i najbardziej uniwersalny. Sprawdza się w:

• Strzelaniu śrutem na średnim dystansie (25-35 metrów)
• Większości typów polowań na zwierzynę pierzastą i futerkową
• Pierwszej lufie w konkurencjach sportowych takich jak Trap czy Zając
• Rzadko do strzelania breneką

Full (F) – czok pełny, najściślejszy. Przeznaczony do:

• Strzałów na bardzo dużą odległość, powyżej 50 metrów
• Polowań na zwierzynę odporną (lisy, gęsi)
• Drugiej lufy w konkurencjach sportowych Trap i Zając
• Strzelania przy znacznych dystansach

Praktyczne wskazówki

Montaż i wymiana czoków: Czoki wewnętrzne mogą ale nie muszą wystawać poza lufę. Wymianę przeprowadza się za pomocą specjalnego klucza dostarczanego w komplecie z bronią. Po wkręceniu czok powinien być dokręcony równomiernie, ale bez nadmiernej siły.

Konserwacja: Po każdym strzelaniu należy wykręcić czoki, oczyścić je czystą szmatką i lekko naoliwić, a następnie ponownie wkręcić. Właściwe nasmarowanie gwintu zapobiega zapieczeniu, które mogłoby uniemożliwić wymianę czoka lub spowodować uszkodzenie gwintu wewnątrz lufy.

Ważne ostrzeżenie: Szczególnie istotne jest stosowanie właściwego czoka do strzelania breneką (kulą myśliwską), gdyż niewłaściwy czok może uszkodzić zarówno samo zwężenie, jak i lufę. Breneka wymaga cylindra lub ulepszonego cylindra (Improved Cylinder).

Reguła wyboru: Podstawowa zasada to: stosuj najszerszy czok, który spełni zadanie dla danego dystansu. Jeśli wszystkie strzały będą poniżej 30 metrów, cylinder wystarczy. Jeśli natomiast planujesz strzały na dystansach powyżej 45 metrów, konieczny będzie czok pełny.